نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی
نویسندگان
1 گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث،دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه،قم،ایران.
چکیده
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
نویسندگان [English]
این پژوهش به تبیین تطبیقی مبانی هستیشناختی و معرفتشناختی بطون قرآن از دیدگاه علامه طباطبایی و امام خمینی (ره) پرداخته است. با روش توصیفی‑تحلیلی و تطبیقی، آثار اصلی دو اندیشمند بررسی شده است.
یافتهها نشان میدهد که هر دو متفکر قرآن را دارای مراتب باطنی میدانند و میان ظاهر و باطن پیوستگی قائلاند. اما تفاوت اساسی دارند: از نظر هستیشناختی، علامه در چارچوب حکمت متعالیه، قرآن را حقیقتی تشکیکی میداند؛ در حالی که امام خمینی با رویکرد عرفانی، آن را تجلی اسم اعظم و مرتبط با انسان کامل تلقی میکند. از نظر معرفتشناسی، علامه بر روش تفسیر قرآن به قرآن، تدبر، عقل و روایات تأکید دارد و طهارت نفس را کمککننده میداند، اما امام خمینی تهذیب نفس و سلوک معنوی را شرط اساسی و شهود عرفانی را ابزار اصلی کشف بطون معرفی میکند.
در پایان، پژوهش با تحلیل نقاط قوت و ضعف هر دیدگاه، نظریهای ترکیبی شامل سه سطح بطون (معنایی، مصداقی، وجودی) و چهار معیار اعتبار ارائه میدهد که چارچوبی نوین برای مطالعات فلسفی و عرفانی بطون قرآن به شمار میرود.
کلیدواژهها [English]
)