بررسی تطبیقی مبانی هستی‌شناختی و معرفت‌شناختی بطون قرآن در اندیشه علامه طباطبایی و امام خمینی ره

Articles in Press

Document Type : Original Article

Authors

1 Department of Islamic Studies, Farhangian University, Tehran, Iran.

2 Assistant Professor, Department of Quran and Hadith Sciences, Al-Mustafa University, Qom, Iran.

Abstract

این پژوهش به تبیین تطبیقی مبانی هستی‌شناختی و معرفت‌شناختی بطون قرآن از دیدگاه علامه طباطبایی و امام خمینی (ره) پرداخته است. با روش توصیفی‑تحلیلی و تطبیقی، آثار اصلی دو اندیشمند بررسی شده است.

یافته‌ها نشان می‌دهد که هر دو متفکر قرآن را دارای مراتب باطنی می‌دانند و میان ظاهر و باطن پیوستگی قائل‌اند. اما تفاوت اساسی دارند: از نظر هستی‌شناختی، علامه در چارچوب حکمت متعالیه، قرآن را حقیقتی تشکیکی می‌داند؛ در حالی که امام خمینی با رویکرد عرفانی، آن را تجلی اسم اعظم و مرتبط با انسان کامل تلقی می‌کند. از نظر معرفت‌شناسی، علامه بر روش تفسیر قرآن به قرآن، تدبر، عقل و روایات تأکید دارد و طهارت نفس را کمک‌کننده می‌داند، اما امام خمینی تهذیب نفس و سلوک معنوی را شرط اساسی و شهود عرفانی را ابزار اصلی کشف بطون معرفی می‌کند.

در پایان، پژوهش با تحلیل نقاط قوت و ضعف هر دیدگاه، نظریه‌ای ترکیبی شامل سه سطح بطون (معنایی، مصداقی، وجودی) و چهار معیار اعتبار ارائه می‌دهد که چارچوبی نوین برای مطالعات فلسفی و عرفانی بطون قرآن به شمار می‌رود.

Keywords

Main Subjects

Theology Journal

Articles in Press, Corrected Proof
Available Online from 22 September 2026

Files

Share

How to cite

Statistics