جامعة‌ المصطفی (ص) العالمیة (نمایندگی خراسان) پژوهشنامه کلام 2476-5325 مقالات آماده انتشار 2027 12 22 An Inquiry into the Implication of the Verse of Trial for the Divine Appointment of the Imam, with Emphasis on a Critique of Fakhr al-Dīn al-Rāzī’s Views کاوشی در دلالت آیۀ ابتلاء بر نصب الهی امام با محوریت نقد آراء فخر رازی 11776 10.22034/pke.2026.23666.2083 FA مصطفی احمدی فر استادیار گروه علوم قرآن و حدیث،دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه،قم،ایران. 0009-0003-8993-7392 سید مسعود عمرانی گروه آموزش معارف دانشگاه فرهنگیان تهران ایران. سعید مقصودی طلبه سطح چهار گروه کلام اسلامی مدرسه آیةالله خویی (ره) حوزه علمیه خراسان، مشهد، ایران. سید عبدالحمید موسوی دانش‌آموخته سطح چهار گروه کلام اسلامی مدرسه آیةالله خویی (ره) حوزه علمیه خراسان، مشهد، ایران. Journal Article 2026 04 16 Verse 124 of Sūrat al-Baqarah, widely known as the “Verse of Trial” (Āyat al-Ibtillāʾ), is among the most fundamental Qur’anic verses in explicating the status and nature of Imamate. After recounting a series of trials endured by Prophet Abraham (peace be upon him), the verse speaks of the bestowal of the مقام of Imamate upon him—a station whose nature and scope have been the subject of extensive theological debate. The central question of this study is whether the Imamate mentioned in the verse is synonymous with prophethood or whether it denotes an independent and superior rank, and what relation it bears to divine appointment and the condition of infallibility. This research employs an analytical–critical method.<br />The findings indicate that the general purport of the verse and the theological presuppositions derived from it suggest that Abraham (peace be upon him) already possessed the مقام of prophethood prior to being granted Imamate; therefore, the Imamate referred to in this verse cannot be reduced to prophethood. Furthermore, based on the statement, <em>“My covenant does not extend to the wrongdoers”</em> (lā yanālu ʿahdī al-ẓālimīn), only one completely free from any form of wrongdoing is worthy of this office. This conclusion points to the necessity of infallibility (ʿiṣmah), purity, and divinely bestowed knowledge for the Imam. Accordingly, in the Verse of Trial, Imamate is understood as a divine reality signifying religious, spiritual, and social leadership, as well as legislative and ontological guidance—whose realization is possible only through divine appointment and the station of infallibility. آیۀ ۱۲۴ سورۀ بقره، مشهور به «آیۀ ابتلاء»، از بنیادی‌ترین آیات قرآن در تبیین جایگاه و ماهیت امامت است. این آیه پس از بیان سلسله‌ای از ابتلائات حضرت ابراهیم (ع)، از اعطای مقام امامت به ایشان سخن می‌گوید؛ مقامی که چیستی و قلمرو آن میان مف مسئلۀ اصلی این پژوهش آن است که آیا امامتِ مذکور در آیه، مترادف با نبوّت است یا مرتبه‌ای مستقل و والاتر از آن را می‌نمایاند و چه نسبتی با نصب الهی و شرط عصمت دارد. این تحقیق با روش تحلیلی ـ انتقادی است.یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اطلاق سیاق آیه و پیش‌فرض‌های کلامیِ مستفاد از آن، دلالت دارد که حضرت ابراهیم علیه‌السلام پیش از اعطای امامت، دارای مقام نبوّت بوده و بنابراین، امامت در این آیه قابل تقلیل به نبوّت نیست. همچنین بر اساس جمله «لا یَنالُ عَهْدی الظّالِمین»، تنها انسان کاملاً منزّه از هرگونه ظلم شایستگی این منصب را دارد؛ نتیجه‌ای که بر لزوم عصمت، طهارت و برخورداری از علم لدنی برای امام دلالت می‌کند. بر این اساس، امامت در آیۀ ابتلاء حقیقتی الهی به معنای زعامت دینی، باطنی و اجتماعی و نیز هدایت تشریعی و تکوینی است که تحقق آن تنها در پرتو نصب الهی و مقام عصمت امکان‌پذیر است.