جامعة‌ المصطفی (ص) العالمیة (نمایندگی خراسان) پژوهشنامه کلام 2476-5325 12 23 2025 12 22 A Re‑examination of Tark al‑Awlā (Abandoning the More Meritorious Act) and a Critique of Its Compatibility with the Infallibility (ʿIṣmah) of the Prophets, with an Emphasis on the Theosophical‑Mystical Approach بازخوانی ترک اولی و نقد سازگاری آن با عصمت انبیا با تأکید بر رویکرد حکمی_عرفانی 149 177 11581 10.22034/pke.2026.22809.2062 FA حجت اسعدی استادیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی شهید مطهری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. فاطمه هادی زاده اصفهانی دانشجو دوره کارشناسی ارشد فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه شهید مطهری، واحد خواهران مشهد، ایران Journal Article 2025 10 01 In Imāmī Shīʿī thought, after establishing the necessity of the sending of prophets (wujūb‑i biʿthat‑i anbiyāʾ), the most important issue is the necessity of their infallibility (ʿiṣmah). The obligation to follow a prophet is contingent upon attaining certainty regarding his immunity in receiving and conveying divine revelation (waḥy). Hence, a prophet must be infallible with respect to all sins, errors, and matters that would cause doubt or aversion among the people. On the other hand, there are instances in the Noble Qurʾān that exegetes and theologians have interpreted as the prophet's "abandoning the more meritorious act" (tark al‑awlā), maintaining that tark al‑awlā does not contradict infallibility.  This article, through an analytical-critical approach and by presenting critiques of this view, clarifies that tark al-awlā by prophets, especially the <em>ulū al-ʿazm</em>, is incompatible with infallibility, both rationally and textually. The Qurʾānic verses that indicate this issue, when considered in light of authoritative exegeses, each have their own specific hermeneutical interpretation (taʾwīl), indicating that the prophet's choice was in the path of legislative and ontological guidance (hidāyat‑i tashrīʿī wa takwīnī) and in leading toward what is desired. The research finding indicates that the non‑selection of the more meritorious act (awlā) and the selection of the less meritorious act (ghayr‑i awlā) is based on the prophet's knowledge. What appears to be the less meritorious act, according to theosophical and mystical thought, was in fact the more meritorious act given the existing exigencies, and the prophet chose the best option on the path of ontological and legislative guidance. Thus, the research finding is that the prophet, by virtue of his knowledge and infallibility, always chooses the more meritorious act (fiʿl‑i awlā) through his agency and will. If an act appears to be less meritorious, it merely appears so to us. در اندیشۀ امامیه پس از اثبات وجوب بعثت انبیاء، مهم‌ترین مسئلۀ ضرورت عصمت ایشان است. لزوم اتباع از نبی متوقف بر حصول اطمینان از مصونیت او در دریافت و ابلاغ وحی الهی است؛ بنابراین نبی باید از جمیع گناهان، خطاها و اموری که موجب تشکیک و تنفر مردم می‌شود، معصوم باشد. از طرفی در <em>قرآن کریم</em> مواردی ذکر شده است که مفسران و متکلمان آن را به ترک اولی نبی تحویل برده و ترک اولی را منافی عصمت نمی‌دانند. در این نوشتار که با رویکرد تحلیلی و انتقادی سامان یافته است، با ذکر نقدهایی بر این نظر، روشن می‌شود که به‌لحاظ عقلی و نقلی، امکان ترک اولی در پیامبران الهی به‌ویژه پیامبران اولوالعزم منافی عصمت است و آیات قرآنی بیانگر این مسئله با نظر به تفاسیر معتبر هر یک تأویل خاص خود را دارد و بیانگر آن است که انتخاب نبی در مسیر هدایت تشریعی و تکوینی و ایصال به مطلوب بوده است. دستاورد پژوهش مبین این است که عدم اختیار اولی و انتخاب غیراولی بر اساس علم نبی است و آنچه غیراولی به نظر می‌رسد مبتنی بر اندیشۀ حکمی و عرفانی و با توجه به اقتضائات موجود اولی بوده و نبی بهترین گزینه را در مسیر هدایت تکوینی و تشریعی انتخاب کرده است؛ بنابراین دستاورد پژوهش عبارت از این است که نبی بر اساس علم و عصمت، اختیار و اراده همواره فعل اولی را اختیار می‌کند، و اگر فعلی غیراولی به نظر می‌رسد برای ما این گونه به نظر می‌رسد. http://pke.journals.miu.ac.ir/article_11581_169981300a2cc2a8e0c65fa4bb866d73.pdf